اسد الله معطوفى

1045

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

گورستان كوهستانى و قديمى رادكان در صفحات مربوط به معرفى كتيبه‌هاى برج رادكان ، توضيح داده‌ايم كه چگونه با حركت از شهر گرگان به سوى غرب ، به كردكوى و سپس با طى كردن جاده كوهستانى به روستاى رادكان مىرسيم . با حركت از اين روستا به سوى برج رادكان ، در همان آغاز راه ، در سمت چپ گورستان قديمى بنام همين روستا وجود دارد كه سنگ مزارهاى بسيار زيبا و از نظر قدمت و هنر حكاكى و خطاطى قابل توجه هستند . هرچند تعدادى از سنگ‌قبرهاى شاخص اين قبرستان را ربوده يا شكسته‌اند ، ولى چند نمونه از آن‌ها اينك در موزه سنگ شهر گرگان نگه‌دارى ميشوند و تعدادى نيز هنوز در سطح قبرستان به چشم مىخورند . به هر صورت وجود روستاى رادكان ، گورستان آن و برج معروف رادكان در فاصله‌اى نزديك بهم ، نشان از يك تمدن قديمى و اسكان مردمى متمدن در گذشته و در اين ناحيه بوده است . البته در روستاى ييلاقى جهان‌نما در فاصله حدود 20 كيلومترى شرق رادكان و در ساير نقاط اين ناحيه هم ، قبرستان‌هائى تاريخى ديگرى وجود دارند ولى متاسفانه بخاطر بىتوجهى و ناآگاهى بوميان ، سرماى شديد كوهستان و ربايندگان حرفه‌اى ، در بعضى از اين گورستان‌ها حتى يك سنگ مزار قابل توجه باقى نمانده است . مثلا بر سطح قبرستان جهان نما كه در فاصله 2 كيلومترى جنوب آن بر بلنداى كوه كوچكى بنام « جلينگ پلينگ » قرار دارد ، سنگ‌قبرهاى صندوقى بسيار مجلل و از نوع اشرافى وجود داشتند كه هم‌اكنون ( 1382 خورشيدى ) حتى يك نمونه از آن‌ها باقى نمانده‌اند . به عقيده بوميان منطقه اين سنگ‌هاى پرشكوه و پرهيبت متعلق به گبرىها ( زرتشتيان ) بوده و در درون آن‌ها گنج‌هاى زيادى پن هان كرده بودند . اين ديدگاه عوامانه سبب هجوم حفاران غيرمجاز كه عده‌اى از اهالى روستاهاى اطراف هم بوده‌اند ، شد . سرانجام اين هجوم و غارت كار را به جائى رساند كه ديگر اثرى حتى از يك سنگ بر اين گورستان نماند . اما گورستان قديمى رادكان و سنگ مزارهاى آن داراى اين مشخصات ويژه هستند : 1 - سطح گورستان از نوك تپه‌اى چسبيده به جنوب شرق روستا آغاز و در حدود 10 هكتار در دامنه جنوبى همين تپه ادامه مىيابد . 2 - تعداد زيادى از مزارها در اين گورستان داراى دو سنگ در قسمت سر و پاى قبر هستند كه در نوع خود در سراسر استان تاريخى گرگان منحصربفرد مىباشند . نگارنده در